از محیط زیست خبر خوشی نمی‌رسد ... مژگان جمشيدي و بن بست!!

یک گفتگوی خواندنی و متفاوت با دو خبرنگار پرتلاش حوزه محیط زیست کشور

مریم خورسند - مژگان جمشیدی

 

خبرهای حوزه محیط زیست معمولا خبرهای ناخوشایندی هستند. قطعاً کسانی مثل مریم خورسند که به‌طور تخصصی در این حوزه به کار روزنامه‌نگاری مشغولند از ماجراهای تلخ محیط زیستی ایران بیشتر خبر دارند.
به عنوان یك خبرنگار حوزه‌ی محیط زیست، به ما بگو آیا هیچ وقت، خبر خوشایندی از محیط زیست ایران به گوش می‌رسد؟
به ندرت. آنقدر كم كه برای مثال، در 10 سال گذشته، می‌شود پنج خبر را اعلام کرد.
مثلا یكی از این خبرهای خوب را كه در سال‌های اخیر اتفاق افتاده برای ما بگویید.
مثلا یكی از موارد خبر بازپس گیری دریاچه ملی نای‌بند از پارس جنوبی بوده است كه آن اتفاق نیز به خاطر جنجال‌های تشكل‌های زیست محیطی و روزنامه‌ها اتفاق افتاد.
چرا خبرهای حوزه‌ی محیط زیست اینقدر تلخ و بد است؟
ببینید، نكته‌ای هست و آن اینكه حوزه محیط زیست از برنامه چهارم وارد مباحث سیاست گذاری كشور شده‌است و تا پیش از آن یك موضوع لوكس و تفننی محسوب می‌شد. مثلا به این نكته كه محیط زیست می‌تواند یكی اركان و نظام‌های تصمیم گیری برای برنامه توسعه باشد، توجهی نمی‌شد.
سال گذشته، سازمان مدیریت و برنامه ریزی یك سند طراحی کرد كه (اگر اشتباه نكنم) به آن سند پایه‌ای گفته می‌شد زیرا در آن محیط زیست را در تمام ساختارهای سیاست‌گذاری و برنامه ریزی مورد بررسی قرار داده‌است. این سند را به 5 وزیر هم ابلاغ كردند كه آن در دستور كار خود قرار دهند. نكته جالب اینجاست كه 6 ماه از صدور این سند گذشته بود و وقتی با معاون وزرا دراین مورد صحبت می‌كردیم، اصلا از وجود چنین سندی اطلاع نداشتند. مشخص بود كه این سند با یك هزینه‌ هنگفت تهیه شده‌، ابلاغ شده‌ و نهایتا در آرشیو دفتر وزیر بایگانی شده‌است. چون اجرای این سند منوط به آن می‌شد كه تمام سدسازی‌ها، جاده سازی‌ها، احداث پروژه‌های پتروشیمی و كارخانه‌های فولاد مورد بازنگری مجدد قرار گیرد.
پس اینطور كه به نظر می‌آید، محیط زیست، مساله دولتمردان ما نیست.
مساله‌ی آن‌ها هست، اما ترجیح می‌دهند كه به آن توجه نكنند. چون اگر قرار باشد به آن توجه كنند، باید بسیار از ساختارها را عوض كنند. چون اگر قرار باشد توجه كنند، اجازه نخواهند داشت كه در استان گلستان،‌ در كنار سه تالاب بین المللی، یك مجتمع پتروشیمی احداث كنند. اگر قرار باشد توجه كنند، باید هزینه گزاف‌تری را بپردازند تا این مجتمع پتروشیمی را در جای دیگری احداث كنند و از لحاظ اقتصادی به نفعشان نیست كه توجه كنند.
برای مردم چطور؟ آیا برای مردم، محیط زیست، مساله‌ای محسوب می‌شود؟
در سه-چهار سال اخیر،‌ بله. تا شش سال پیش اگر به كسی می‌گفتید كه درخت را نشكن. می‌گفت: «به توچه؟ درخت مال شهرداری است، شهرداری پول مفت می‌خورد. اگر یك درخت را بشكنم،‌ یك درخت دیگر خواهد كاشت.» ولی این نگرش در سه-چهار سال اخیر خیلی عوض شده‌است. پیدایش صفحه محیط زیست در روزنامه‌ها و حتی ورود (هرچند با تاخیر) تلویزیون در این حوزه،‌ باعث شده‌است كه در میان قشر روشنفكر و تحصیلكرده جامعه تا سایر طبقات (بخصوص دانشجوها) این نگرش بسیار متحول شود.
امروز، روز توجه جهانی وبلاگ نویسان به محیط زیست است. بین دوستان روزنامه نگاری كه با آن‌ها در تماس هستی، یا روزنامه نگاران آن‌لاین، این مساله چقدر مهم است؟
خیلی كم. بین روزنامه نگاران فقط مژگان جمشیدی را می‌توانم نام ببرم كه وبلاگ دارد و وبلاگش می‌تواند به روز باشد. بین سایر دوستان محیط زیستی،‌ اگر وبلاگ هم داشته باشند، وبلاگشان مشخصا در مورد محیط زیست نیست. حتی بسیاری از وب‌سایت‌های محیط زیستی حدود پنج ماه است كه بروز نشده‌اند به دلیل اینكه در یكی دو سال اخیر، هیچ نكته خوشایندی برای نوشتن نداشته‌اند، و اگر هم می‌نوشتند، وجهه سیاسی پیدا می‌كرد.
آیا قصد نداری كه یك وبلاگ محیط زیستی درست كنی و توجه كسانی را كه قبلا در روزنامه نوشته‌هایت را می‌خواندند،‌ بصورت آنلاین، به موضوع محیط زیست جلب كنی؟
من از زمانی كه روزنامه تعطیل شده‌است، دیگر جایی برای حرف زدن ندارم. امیدوارم وبلاگم تا دو هفته دیگر درست شود و بتوانم این كار را انجام بدهم.

مژگان جمشیدی وبلاگ‌نویس و روزنامه‌نگار

مساله محیط زیست لوکس نیست

در روز توجه وبلا‌گ‌ها به محیط زیست به سراغ مژگان جمشیدی خبرنگار حوزه محیط زیست رفتیم که در وبلاگ دیده‌بان محیط زیست از همین مسائل می‌نویسد. جمشیدی از تاثیر نوشتن در دنیای مجازی،‌ بر جلب توجه مردم نسبت به محیط زیست می‌گوید.
آیا مساله محیط زیست و توجه به آن، در فضای مجازی (فضای وبلاگستان فارسی)، مساله حساسی محسوب می‌شود؟
دقیقا همینطور است. برخلاف آن چیزی كه در سطح جامعه ایران وجود دارد و كسی به مساله محیط زیست آنقدرها واكنش نشان نمی‌دهد، (چه بین مردم و چه بین مسئولین)، در فضای مجازی، علاقه وبلاگ نویسان به مسائل محیط زیستی، در یك‌سال اخیر، بسیار جلب شده‌است. حداقل خودم‌، بعد از این 10 ماهی كه وبلاگم را راه‌اندازی كرده‌ام، بسیاری افراد دیگر را دیده‌ام كه می‌توانم به جرات بگویم كه با خواندن وبلاگ من و برای تشكیل یك گروه بزرگتر در دنیای مجازی، به ما ملحق شده‌اند و خودشان در زمره وبلاگ نویسان خیلی خوب محیط زیستی شده‌اند. فكر می‌كنم كه محیط زیست توانسته‌است، جای خود را در فضای مجازی باز كند.
پر بیننده ترین پستی كه تاكنون درباره محیط زیست و مسائل مربوط به آن نوشتی، كدام پست بوده‌است؟
فكر می‌كنم پستی كه درباره‌ی مرگ و میر فلامینگوها در دریاچه بختگان نوشتم و طی این اتفاق، دو ماه پیش دراثر احداث سد سیوند، حدود 2000 تا 2500 جوجه فلامینگو در دریاچه بختگان در استان فارس، از بین رفتند و تلف شدند. این پست تا كنون پر بیننده ترین پست محیط‌زیستی وبلاگم بوده‌است و چیزی در حدود 2000 نفر بازدیدكننده داشته‌است.
بعضی‌ها می‌گویند كه بحث‌ها و مسائل محیط زیستی،‌ بحث‌های شیك و لوكسی است.
اصلا اینطور نیست. حداقل من در اطرافیان خودم اینطور نمی‌بینم. برخلاف آن چه كه در سطح جامعه ما جا افتاده‌ و اغلب مسولان سعی می‌كنند اینگونه وانمود كنند كه طرفداران محیط زیست و حقوق حیوانات، افراد مرفه جامعه هستند، عملا اینطور نیست. چون اگر ما طرفداران محیط زیست واقعا جزء انسان‌های مرفه و رفاه زده بودیم و مساله محیط زیست نیز یك مساله لوكس محسوب می‌شد، باید كارهای خیلی بیشتری (حداقل از نظر مادی) برای آن انجام می‌دادیم. به همین دلیل، این موضوع صحت ندارد و تصور می‌كنم كه محیط زیست به دغدغه‌ای برای همه مردم بدل شده‌است و همه مردم آن را لمس می‌كنند.
مثلا بحث آلودگی هوای تهران و ترافیك در شهرهای بزرگ، مسائلی هستند كه مردم با آن‌ها سروكار دارند. یا مثلا دریاچه‌ای مثل دریاچه‌ارومیه،‌ نابود می‌شود و بدلیل طوفان شن دراطراف دریاچه، هزاران هكتار از مزارع از بین می‌رود. این‌ها چیزهایی است كه مردم با آن سروكار دارند. به همین دلیل نمی‌توان گفت كه مساله محیط زیست یك مساله لوكس است. حداقل هم اكنون نمی‌توان این برچسب را به طرفداران محیط زیست زد كه آن‌ها به‌دنبال مسائلی هستند كه اهمیتی در جامعه ندارد.
من همین الان دارم وبلاگ شما را می‌بینم. در چند پستی كه درصفحه اول وجود دارد،‌ یكی حاوی تصاویر تكان دهنده‌ای است از آتش سوزی جنگل‌های غرب و سوختن حیات وحش، در یك پست دیگر نوشته‌ای، در ضیافت وزیر نیرو همه نمك گیر شده‌اند و عكس‌های فلامینگوها را گذاشته‌ای. و یك پست دیگر در اعتراض به قتل عام پرندگان در بختگان، به نظر می‌رسد كه اخبار محیط زیست،‌ بسیار تلخ و آزار دهنده هستند.
متاسفانه در ایران همینطور است. من عموما از دید خبری خودم به قضایا نگاه می‌كنم، اما چیزی كه حقیقت دارد این است كه ما به ندرت با اخبار خوب و مثبت سروكار داریم. شما اگر در كل وبلاگ من نیز جستجو كنید، فكر می‌كنم كه تقریبا هر دو ماه یكبار، (شاید) یك خبر خوب از محیط زیست گذاشته باشم كه مثلا دو قلاده یوزپلنگ در فلان جا دیده شده و فرستنده‌های رد یاب ماهواره‌ای روی آن‌ها نصب شده‌است. اما عموما اتفاقاتی كه در كشور ما رخ می‌دهد، اتفاقات تلخی هستند و هر كدام برای خود، یك تراژدی محسوب می‌شوند. این‌طور فكر نكنید كه من فقط تلخی‌ها را می‌بینم و می‌گویم. حقیقت این است كه آنقدر رخ‌دادهای تلخ محیط زیستی در كشور زیاد شده‌است كه حتی كسانی كه در فضای مجازی، محیط زیستی نبوده‌اند نیز به صدا در آمده‌اند و یك یا دوپست از وبلاگشان را به این موضوع اختصاص داده‌اند.
امروز، روز حركت جهانی وبلاگ نویسان در جهت محیط زیست است. آیا امروز كه به خانه رفتید، هیچ پست جدیدی در وبلاگ خود خواهید گذاشت؟
حتما تاریخ آخرین پست مرا دیده‌اید. خیلی وقت است كه چیزی ننوشته‌ام و فكر نمی‌كنم كه تا اطلاع ثانوی چیزی بنویسم و روی وبلاگ بگذارم. چون فكر می‌كنم كه خودم (نمی‌خواهم بگویم نا امیدی) به یك بن بستی رسیده‌ام كه فكر می‌كنم شاید واقعا فایده‌ای ندارد. خیلی از دوستانم معتقدند كه حركت‌هایی كه در فضای مجازی كرده‌ایم خوب بوده‌است. ولی برای من كه روزنامه نگار هستم و مدتی است كه بدون كار به سر می‌برم و روزنامه‌ام در توقیف است، ننوشتن خیلی آزار دهنده است. به همین دلیل، نوشتن در فضای مجازی (به تنهایی) مرا راضی نمی‌كند و اینكه هیچ تریبونی در اینجا ندارم كه بخواهم از آن در فضای مطبوعاتی، مسائل زیست محیط را مانند گذشته انعكاس بدهم، باعث شده‌است كه اخیرا در فضای مجازی هم حضور كمتری داشته باشم.

نوشته شده توسط فرداد دولتشاهي در یکشنبه 29 مهر1386 ساعت 0:56 | لینک ثابت |

---

مقاله‌اي هوشمندانه از مژگان جمشيدي

 

تفاوت ديدگاه دولتمردان دو كشور در حفاظت از پارك‌هاي ملي

آيا تا به‌حال گذرتان به پارك ملي نايروبي در كنيا افتاده است؟ پارك ملي خجير در تهران چطور؟ شايد پاسخ بسياري از شما به اين پرسش‌ها منفي باشد و حتما از خود مي‌پرسيد چه ارتباطي بين اين دو منطقه در ايران و كنيا وجود دارد؟ اگر هيچ شناختي از اين دو منطقه نداريد، پيشنهاد مي‌كنم براي آشنايي بيشتر، ابتدا سري به جست‌وجوگر گوگل بزنيد و اطلا‌عات و تصاوير هر دو منطقه را در شبكه اينترنت جست‌وجو كنيد.
اكنون اين شما هستيد و بيش از 39 هزار عكس از پارك ملي نايروبي كه حتي اگر از اينترنت پرسرعت هم استفاده كنيد باز هم براي مشاهده همه آنها 24 ساعت كافي نيست، اما اگر به دنبال اطلا‌عات و يا تصويري از پارك ملي خجير هستيد مطمئن باشيد ساعت‌ها جست‌وجو هم فايده‌اي نخواهد داشت چون جست‌وجوگر گوگل در بخش تصاوير خود نهايتا 50-40 تصوير به شما مي‌دهد كه هيچكدام كوچكترين ارتباطي با خجير ندارد و اگر اغراق نكنم شايد نهايتا 2يا 3 تصوير مربوط به خجير باشد كه آن هم تصاوير دلخراش تصادف حيات‌وحش پارك با خودروهاي عبوري است!
اين همه آن چيزي است كه جست‌وجوگر گوگل درباره <پارك ملي خجير> به‌عنوان قديمي‌ترين منطقه حفاظت شده جهان به شما ارائه مي‌دهد در حالي‌كه در مورد پارك ملي نايروبي اكنون با انبوهي از اطلا‌عات و تصاوير و تعدد سايت‌هاي تخصصي مواجه هستيد!
تفاوت از زمين تا آسمان
پارك ملي نايروبي شايد از نظر غناي تنوع زيستي با پارك‌هاي ملي خجير و سرخه‌حصار قابل مقايسه نباشد، اما به واسطه اينكه هر دو از معدود پارك‌هاي ملي جهان هستند كه درهمسايگي پايتخت قرار گرفته‌اند از موقعيتي يكسان و ويژه برخوردارند. با اين حال نحوه مديريت براين دو منطقه در دو كشور كاملا‌ متفاوت است. پارك ملي نايروبي مجموعه‌اي است كم‌نظير از مراتع، بيشه‌ها و جنگل‌ها با كلكسيوني از جانوران مختلف. از زرافه و يوزپلنگ و پلنگ و شير گرفته تا گورخر و گاوميش و شترمرغ و كرگدن. وجود يكصد گونه پستاندار و 400 گونه پرنده در اين پارك، نايروبي را به يكي از قطب‌هاي اكوتوريستي جهان تبديل كرده است. در حال‌حاضر اين منطقه مهم‌ترين جاذبه گردشگري در حومه پايتخت كنيا و يكي از مهم‌ترين منابع درآمدزاي اين كشور محسوب مي‌شود كه همه روزه از اولين ساعات صبح تا ساعت 5 بعدازظهر پذيراي هزاران بازديدكننده داخلي و خارجي است. رهاورد اين نوع نگرش دولتمردان كنيايي به سرمايه‌هاي طبيعي نايروبي، دلا‌رهاي سبزي است كه چرخ اقتصاد اين كشور را به حركت درمي‌آورد، اما درا ين ينگه دنيا وضع به گونه ديگري است. ‌ پارك ملي خجير با وسعت 11هزار و 570 هكتار به همراه پارك ملي سرخه‌حصار با مساحت 9380 هكتار هر دو در همسايگي تهران و در شرق پايتخت در داخل منطقه حفاظت شده جاجرود واقع شده‌اند. اين دو پارك كه زماني از نادرترين و بكرترين اكوسيستم‌هاي طبيعي، استپي، بيشه‌اي كوهستاني و بيشه‌اي ايران محسوب مي‌شوند همزمان با انتخاب شهر تهران به‌عنوان پايتخت از سال 1174 هجري شمسي به‌عنوان قرق و شكارگاه سلطنتي تحت‌حفاظت قرار گرفتند تا اينكه در سال 1361، اراضي اين مناطق از شرق تهران تا منتها‌اليه جاجرود به عنوان اراضي ملي انتخاب شدند، بدين ترتيب شكارگاه اختصاصي سابق با مصوبه شوراي عالي محيط زيست به دو پارك ملي و يك منطقه حفاظت شده تفكيك و تغيير نام يافت. تنوع گياهي و جانوي اين دو پارك و جمعيت وحوش تا همين سه دهه قبل به قدري چشمگير بود كه براي اثبات آن لا‌زم نيست حتما به خاطرات اعتمادالسلطنه و ناصرالدين‌شاه مراجعه كنيد، فقط كافي است از سالمندان تهراني و پدران و مادران خود بخواهيد تا از دوشان‌تپه و قصرفيروزه و دشت سرخه‌حصار و كوه‌هاي خجير براي شما بگويند. از خاطرات گله‌هاي آهو و جمعيت پرشمار قوچ و ميش و كل و بز، از صحنه‌هاي شكار آهو توسط پلنگ در همين تپه‌هاي مجاور شرق تهران و ... اما امروز ديگر هيچ‌چيز باقي نمانده. از آهو و پلنگ سرخه‌حصار تنها يك نام و خاطره باقي‌مانده و جمعيت ساير گونه‌ها نيز تا حد 90 درصد كاهش يافته است. به نحويكه رجبعلي كارگر، يكي از محيط‌بانان با سابقه استان تهران سه سال قبل در اين مورد خاطرنشان ساخت: <تعداد جمعيت گونه‌ها نسبت به 30 سال قبل در طبيعت كم شده، سال 55 آمار قوچ و ميش و كل و بز در محدوده <خجير>، <سرخه حصار>، <ورجين>، <لا‌ر> و <دارآباد> 15 هزار و 600 راس برآورد شده بود در حالي‌كه اين آمار در سال‌هاي اخير نهايتا 500 راس تخمين زده شده است. 
نحوه نگرش و تلقي دولت از مفهوم مناطق حفاظت شده و ناباوري مسوولا‌ن نسبت به ارزشمند بودن پارك‌هاي ملي امروز كار را به جايي رسانده كه ديگر حتي كم‌ترين شانسي هم براي بقاي طبيعت و حفظ ارزش‌هاي پارك ملي خجير و سرخه‌حصار باقي نگذاشته است. چرا كه در الگوهاي توسعه كنوني بين مسائل اقتصادي و بوم‌شناختي هرگز نزديكي و رفاقت برقرار نبوده، كارگزاران دولت هميشه طبيعت را كالا‌ي مفت محسوب مي‌كردند كه استفاده از آن هرگز تعهد و الزام به‌بار نمي‌آورد. به‌همين دليل همه روزه از كيفيت و كميت پارك‌هاي ملي خجير و سرخه‌حصار و منطقه حفاظت‌شده جاجرود كاسته مي‌شود به طوري كه در يك مقايسه سطحي از مجموع مساحت اين دو پارك از سال 84 تا 86 به خوبي مي‌توان دريافت كه حفاظت از محيط زيست در الگوهاي توسعه هرگز محلي از اعراب نداشته و ندارد. براساس اعلا‌م سازمان محيط زيست و مطابق با شناسنامه پارك‌هاي ملي خجير و سرخه‌حصار مساحت پارك ملي خجير با 1599 هكتار كاهش از 11 هزار و 570 هكتار در سال 1384 هم‌اكنون به 9971 هكتار، پارك ملي سرخه‌حصار نيز با 212 هكتار كاهش از 9380 هكتار به 9168 هكتار و منطقه حفاظت شده جاجرود نيز كه همچون سپر حفاظتي اين دو پارك را در برمي‌گيرد از 51 هزار و 651 هكتار به 55 هزار و 118 هكتار كاهش يافته است. 
اين در حالي است كه همچنان ميزان عرصه‌هاي تصرف شده و تغيير كاربري يافته توسط نهادهاي نظامي و غيرنظامي از اين مجموع كسر نشده كه اگر از اين مساحت باقيمانده، 1700 هكتار زمين‌خواري در منطقه حفاظت شده جاجرود، 240 هكتار شهرك زيتون در پارك ملي سرخه‌حصار، 13 هزار و پانصد هكتار اراضي واگذار شده به نهادهاي نظامي در سه منطقه خجير و سرخه‌حصار و جاجرود، اراضي تحت‌اختيار شركت‌ها و ارگان‌هاي دولتي براي احداث سد ماملو، تعريض جاده پارچين، احداث خط لوله گاز و آب و نفت و ايستگاه CGS ، شهرك پرديس، كارخانجات سيمان و معادن، اراضي تحت‌ تملك وزارت جهاد كشاورزي، سازمان آب منطقه‌اي و ويلا‌هاي غيرمجاز و باغهاي شخصي برخي افراد متنفذ و غيرمتنفذ و نيز اراضي روستاي تركمن‌ده كه از 200 هكتار هم اكنون به بيش از 700 هكتار در سرخه‌حصار افزايش يافته است، را هم اضافه كنيم، آن‌وقت آنچه باقي مي‌ماند را مي‌توان پارك ملي و منطقه حفاظت شده قلمداد كرد!
از سوي ديگر نگرش و تلقي نادرست دولتمردان نسبت به اهميت و جايگاه مناطق حفاظت شده در فرآيند توسعه در دو سه دهه اخير موجب شد تا آموزش و تنوير افكار عمومي و معرفي پارك‌ها و مناطق به مردم نيز از جايگاه خوبي برخوردار نباشد، شايد آنها معتقدند هر چقدر اين مناطق ناشناخته باقي‌بمانند بهتر و راحت‌تر مي‌توان آنها را به عرصه ساخت و ساز و جولا‌نگاه طرح‌هاي توسعه تبديل كرد به همين دليل است كه همه روزه شمار زيادي از شهروندان تهراني و مناطق پيراموني پايتخت نظاره‌گر لودرها و بلدوزرهايي هستند كه در اطراف اتوبان سرخه‌حصار، اتوبان بابايي، اتوبان ياسيني و جاده دماوند، كوه‌ها و تپه‌ها را مي‌شكافتند و درختان را از ريشه بيرون مي‌كشند تا جاده و راه دسترسي بسازند، اما هيچ كس دم نمي‌آورد كه چرا و چگونه در قلب پارك‌هاي ملي چنين اقداماتي صورت مي‌گيرد؟ 
خجير غرق در آتش
از ابتداي سال جاري تاكنون چندين بار اراضي پارك ملي خجير و سرخه‌حصار طعمه حريق آتش‌افروزان و زمينخواران شد و در آتش سوخت. آتش‌سوزي به طوري گسترش يافت كه براي باور آنچه در اين منطقه رخ داده تنها بايد به داخل منطقه رفت تا حقيقت را دريافت. چه شب‌هايي كه تا صبح شعله‌هاي آتش برفراز خجير و سرخه‌حصار زبانه مي‌كشيد و ساكنان شهرك پارس و اميد و شهرك‌هاي مجاور تنها نظاره‌گر آن بودند. متوليان هم عموما يا بي‌خبر از همه جا بودند و يا ديدن اين تصاوير اينقدر برايشان تكراري شده بود كه زحمت برداشتن گوشي تلفن همراه و پاسخگويي به پرسش‌هاي خبرنگاران و اطلا‌ع‌رساني بيشتر را به خود نمي‌دادند. متاسفانه امروز با گذشت بيش از 40 سال از ايجاد شبكه مناطق حفاظت شده در ايران هنوز هم حتي برخي از مديران و متوليان حفظ محيط زيست خود از ضرورت كاري كه بر عهده گرفته‌اند بي‌اطلا‌ع‌اند. كمبود دانش و آگاهي برخي از آنها نسبت به مناطق تحت مديريت‌شان به‌قدري است كه حتي بعضا برخي از آنها مفهوم <پارك‌جنگلي> را از <پارك ملي> و <منطقه حفاظت شده> تمييز نمي‌دهند. از نگاه چنين مديراني تنها درخت ارزشمند است و بس! اگر پوشش مرتعي و درختان ارزشمند بنه و بادام كوهي در آتش بسوزند گويي آب از آب تكان نخورده و اتفاقي نيافتاده و خسارتي به بار نيامده است!
متاسفانه با وجود تاكيد اتحاديه جهاني حفاظت IUCN از سال 1980 تاكنون و دستورالعمل چهارمين كنگره جهاني پارك‌هاي ملي در سال 1992 و نيز قوانين و مقررات داخلي در حفظ يگانگي پارك‌ها و ممنوع بودن هرگونه فعاليت عمراني در پارك‌هاي ملي، پارك ملي خجير در آستانه فروپاشي كامل قراردارد. پيامدهاي سوءتقطيع اراضي پارك با احداث سد ماملو، تعريض جاده پارچين، احداث جاده و دسترسي و مسير خط لوله گاز پنجم تهران، زمينخواري، شكار صيد بي‌رويه، انجام مانورهاي نظامي و فنس‌كشي منطقه براي مقاصد نظامي، در سه دهه اخير رهاوردي جز فروپاشي كامل زيستگاه و جدايي جمعيتي گونه‌‌هاي باقي‌مانده نداشته و ثبات و پايداري اكولوژيكي اين منطقه را به‌طور مخاطره‌آميزي تحت‌الشعاع خود قرار داده است. 
در آخرين اقدام صورت گرفته در سال جاري نزديك به 20 كيلومتر از اراضي منطقه حفاظت شده جاجرود كه سپر حفاظتي پارك محسوب مي‌شود و نيز اراضي پارك ملي خجير به شعاع نزديك به 100 متر توسط بلدوزرهاي پيمانكار شركت ملي گاز زيرورو شد تا خط لوله گاز پنجم تهران كه از سلفچگان به سمت تهران ادامه يافته بعداز قطع اراضي منطقه حفاظت شده كوير و زيرورو كردن آنجا نهايتا بعداز عبور از جاجرود و خجير در سرخه‌حصار به اتمام برسد. 
در اين ميان مشاور پروژه نيز 4 گزينه را براي مسير عبور خط لوله تعيين كرد كه هر 4 گزينه در نهايت ناباوري از پارك ملي خجير عبور مي‌كرد كه از اين تعداد، گزينه سوم قبل از آنكه در كميته ارزيابي سازمان مورد تاييد قرارگيرد در صورتجلسه مورخ 17/11/83 بين مديركل محيط زيست استان تهران، مديركل دفتر زيستگاه‌هاي سازمان و مديرعامل شركت گاز مورد موافقت قرار مي‌گيرد. با اين وجود مجريان طرح بعد از اينكه منطقه حفاظت شده جاجرود را پشت‌سر گذاشتند با ورود به پارك ملي خجير از تعهد به اجراي گزينه 3 هم سرباز زدند و مسير ديگري را كه كوه گويداغي را هدف قرار مي‌داد انتخاب كرده و عمليات تخريبي خود را در اين منطقه از سر گرفتند. 
تخريب كامل پوشش گياهي، تغيير زهكش‌هاي طبيعي، تخريب چشم‌انداز طبيعي پارك احداث جاده‌هاي دسترسي متعدد، تخريب خط‌الراس كوه گويداغي و تغيير در توپوگرافي منطقه، كوچ اجباري قوچ و ميش‌ها در فصل زايمان، تخريب افق خاك، افزايش رسوبات رودخانه جاجرود و دماوند، افزايش آلودگي آب به دليل استفاده از سيستم حفاظت كاتدي، تخليه نخاله‌هاي خاكبرداري شده به داخل رود دره‌ها و ايجاد آلودگي‌هاي صوتي ناشي از فعاليت بلدوزرها و... ازجمله آسيب‌هاي وارده در جريان اين پروژه در داخل اين مناطق بد. 
1607 ميليارد تومان خسارت وارده
هرچند مجريان طرح تا مدت‌ها بعداز انجام اين پروژه و توقف آن به دستور وزير كشور و رئيس سازمان محيط زيست وارد شدن هرگونه خسارت به پارك را منكر مي‌شدند اما به گواه آنچه هم‌اكنون آثار آن در پارك باقي‌مانده و به‌گواه گزارش‌هاي كارشناسان سازمان محيط زيست 1607 ميليارد و 592 ميليون تومان به محيط زيست پارك ملي خجير و منطقه حفاظت‌شده جاجرود خسارت وارد شده است. در جريان محاسبه خسارت وارده به اين مناطق كه ضرورت آن طبق ماده 104 قانون برنامه سوم توسعه به تاكيد رسيده است. تنها خسارات ناشي از خاكبرداري، بوته‌كني و تخريب اراضي مرتعي و جنگل‌هاي دست‌كاشت محاسبه شده است و اگر قرار بود مطابق دستورات برنامه چهارم توسعه در ارزشگذاري اقتصادي بر منابع طبيعي همه ارزش‌هاي 11 گانه مناطق تحت مديريت سازمان از جمله ارزش‌هاي حفاظتي، اكوتوريسم، تنوع زيستي، آموزشي، پژوهشي و... هم لحاظ مي‌شد در اين صورت ميزان خسارت وارده بسيار بيشتر از رقم فعلي مي‌شد. 
پارك ملي خجير اگرچه برتري خاصي از نظر تنوع زيستي به پارك ملي نايروبي در كنيا ندارد، اما در مقايسه با ساير مناطق همپايه خود در ايران داراي برتري‌هاي زيادي است. وجود بيش از 110 گونه پرنده بومي و مهاجر و بيش از 500 گونه گياهي از جمله بنه، بادام كوهي و ارس از تنوعي كم‌نظير در سراسر البرز برخوردار است. در اين منطقه هنوز هم مي‌توان پايه‌هاي وحشي گياهاني چون نخود، عدس، باقلا‌، يونجه و يولا‌ف را كه در ساير اراضي همجوار رو به انهدام گذاشته‌اند را مشاهده كرد. وجود چنين تنوعي از گياهان وحشي مي‌تواند پشتوانه خوبي باشد براي آينده كشاورزي ايران تا شايد روزي همانند آنچه كه در پارك ملي تبت اتفاق افتاد و با دورگ‌گيري پايه وحشي و اهلي سويا، سوياي جديدي به بازار عرضه شد كه فيبرهاي موجود در ساقه آن انقلا‌ب شگرفي در صنعت كاغذسازي جهان ايجاد كرده پژوهشگران كشورمان هم بتوانند با دوررگ‌گيري پايه‌هاي وحشي برخي از اين گياهان همچون عدس و يونجه تحولا‌تي شگرف را در كشاورزي ايران و منطقه ايجاد كنند. 
خجير و سرخه‌حصار تنها بازمانده زيستگاه‌هاي طبيعي اطراف پايتخت به شمار مي‌روند كه همواره از آنها به‌عنوان ريه تنفسي تهران ياد مي‌شده است. مجموعه‌اي بي‌نظير كه نه تنها از جنبه زيبايي شناختي، بوم‌شناختي، اجتماعي، زيست محيطي، آموزشي و تفريحي از ارزش‌بالا‌يي برخوردار است بلكه از نظر اقتصادي هم سرمايه ارزشمندي محسوب مي‌شود. پارك ملي خجير در شمال شرق پايتخت را بايد به مثابه موزه زنده‌اي از تنوع زيستي به شمار آورد كه از آن مي‌توان به‌عنوان يك فرصت استفاده‌هاي زيادي برد. فرصتي كه كمتر شهري در ايران و دنيا از آن برخوردار است و از اين نظر تنها مي‌توان شهر شيراز را به واسطه وجود پارك ملي بمو و نيز شهر نايروبي پايتخت كنيا را به دليل همسايگي با پارك ملي نايروبي با تهران مقايسه كرد. 
امروز مردان و زنان سيه‌چرده و فقير كنيايي براي ساكنان پارك ملي نايروبي آرامش و امنيت را به ارمغان مي‌آورند و هديه پارك ملي نايروبي هم براي آنها چيزي نيست جز دلا‌رهاي سبز! به طوري كه هر نفر بازديدكننده براي تنها يك روز بازديد از اين پارك و تماشاي حيات‌وحش آن بايد 40 دلا‌ر (معادل 38 هزارتومان) بپردازد، اما ارمغان ما براي زيستمندان پارك ملي خجير چيزي نبوده جز مشتي آهن پاره و آجر و جاده‌هاي پي در پي و توپ و تانك و ويلا‌ و لوله‌هاي آب و گاز و نفت و البته انبوه زباله‌هاي بجا مانده. به نحوي كه ديگر بايد آرزوي تماشاي گله‌هاي آهو در اين منطقه را با خود به گور برد و در عوض آنچه براي تماشا باقيمانده عرصه‌ها و كوه‌ها و تپه‌هايي است كه تماما در آتش سوخته، جاده‌هايي كه تا قلب منطقه را هم شكافته و ...
در پارك ملي نايروبي، اولويت در تردد با حيوانات است نه انسان و بازديدكنندگان نيز فقط بايد از خودروهاي ويژه‌اي كه براي جابه‌جايي بازديدكنندگان است استفاده كنند، آنها نقاطي را بازديد مي‌كنند كه رنجر (يا محيط‌بان) تعيين مي‌كنند، اما در خجير هر كس با هر خودرويي كه اراده كند مي‌تواند وارد شود و تا نوك قله‌ها را هم به بركت جاده‌هايي كه به تعداد زياد احداث شده با خودروي شخصي خود طي كند وخاك و گياهان را زير چرخ‌هاي ماشين خود له كند و حتي دور از چشم محيط‌بانان كه تعداد آنها از 4-3 نفر تجاوز نمي‌كند! شكار هم كند. 
آنچه امروز به‌عنوان ميراث طبيعي در پارك ملي نايروبي در برابر چشم بازديدكنندگان قرار مي‌گيرد جملگي دورانديشي و تعهدات اخلا‌قي متوليان و مسوولا‌ن اين كشور را به منصه ظهور مي‌گذارد. چنين دورانديشي در حفاظت از پارك ملي نايروبي در همسايگي پايتخت كنيا دستاوردهاي زيادي را براي اين كشور به ارمغان آورده است. در اينجا خبري از سد و جاده و خط لوله آب و برق و گاز و نفت و پادگان و شهرك و كارخانه و كارگاه نيست و تاچشم كار مي‌كند طبيعت وحشي است كه در 7كيلومتري شهر نايروبي و در كنار برج‌هاي سربه فلك كشيده شهر نايروبي به خوبي حفظ شده است. 
در تمام كشورهاي جهان و از جمله ايران بالا‌ترين مرجع قانوني هر كشور مسوول مستقيم حفظ ارزش‌هاي غيرقابل جانشين موجود در پارك‌هاي ملي است. اين مرجع از نظر اخلا‌قي و قانوني موظف است جنبه‌هاي بوم‌شناختي، زيباشناختي، سيما شناختي و تنوع زيستي منطقه را در شرايطي طبيعي به طور مستمر براي نسل امروز و آينده تضمين كند. 
پارك ملي <خجير و سرخه‌حصار> و آنچه امروز بر سر آن آمده، آينه تمام نماي مديريت زيست‌محيطي كشور و نمونه بارز پاركداري و غايت اراده دولت در حفظ تنوع زيستي است.

نوشته شده توسط فرداد دولتشاهي در شنبه 28 مهر1386 ساعت 14:50 | لینک ثابت |

---

هشدار رئيس گروه بين دولتي کارشناسان تحولات آب و هوايي نسبت به خطر گرمايش

«باورکنید مسائل گرمایش زمین و گازهای گلخانه‌ای نه آن قدر ساده و عامه پسند است که ال گور آن را به شوی تبلیغاتی خود تبدیل کند، نه آن قدر وحشتناک که تن همه ما بلرزد. جناب ال گور هم جایزه بخشِ علمیِ نوبل را نبرد. همه می‌دانیم او چهره‌ی علمی نیست و هستند دانشمندان زیادی که در این زمینه تحقیق می‌کنند و مستندات و شواهد خود را به این آسانی منتشر نمی‌کنند.»
محمدرضا – مدير وبلاگ هفت رنگ

    روز گذشته، راجندرا پاچوري رئيس گروه بين دولتي کارشناسان تحولات آب و هوايي و برنده جايزه نوبل در سال 2007 هشدار داد اگر براي مبارزه با گرم شدن زمين تلاش نشود ‌، ميليون ها نفر از مردم آسيا با فاجعه روبرو خواهند شد.
    به گزارش خبرگزاري فرانسه، پانچوري در کنفرانسي در باره محيط زيست در توکيو اعلام کرد: آسيا پر‌جمعيت‌ترين قاره جهان و داراي نرخ بالاي رشد جمعيت است و از اين نظر بسيار آسيب پذير خواهد بود.
اين دانشمند هندي گفت: در مناطق ساحلي، ميليون‌ها نفر در جنوب، جنوب شرق و شرق آسيا خانه‌هاي خود را در سيل از دست خواهند داد و جوامع بسيار فقير بيشتر از همه متحمل خسارت خواهند شد.
    همان طور كه ملاحظه مي‌كنيد، اينك يكي ديگر از دانشمندان سرشناس جهان، همان مفهوم يا واقعيت تلخي را بازگو مي‌كند، كه پيشتر در فيلم «يك حقيقت ناخوشايند» نيز به زيبايي به تصوير كشيده شده بود.

    اين درحالي است كه در اينجا نمي‌خواهم به هشدارهاي‌ تكان‌دهنده بيش از۲۰۰ محقق و كارشناس مسايل آب و هوا درباره تغييرات خطرناك آب و هوايي‌ اشاره كنم كه پيش از اين در كنفرانس تغييرات آب و هوايي‌ در دانشگاه اكستر در انگليس نسبت به هرگونه تعلل در جلوگيري‌ از تغييرات آب و هوايي‌ به دولت‌هاي‌ جهان هشدار داده  بودند. اين دانشمندان در صريح‌ترين و تكان دهنده ترين هشدار خود به سران كشورهاي‌ جهان اعلام كرده اند با توجه به ابعاد گسترده عوارض خطرناكي‌ كه به واسطه تغييرات آب و هوايي‌ در سطح زمين در حال ظهور است، اگر اقداماتي‌ عاجل و فوري‌ از سوي‌ همه دولت‌ها و نيز اتباع آنها براي‌ متوقف ساختن اين روندهاي‌ نابودكننده به عمل نيايد، فرصت كوتاهي‌ كه براي‌ نجات سياره زمين و ساكنان آن باقيمانده از دست خواهد رفت .

     آقاي محمدرضا عزيز!
     آيا هشدار اين نخبگان را نيز نبايد جدي گرفت و كماكان اعتقاد داريد: « ...  نه آن قدر وحشتناک که تن همه ما بلرزد ...» (فقط اميدوارم كه شما اين اظهار نظر را بدون ديدن فيلم كرده باشيد)

     براي مطالعه بيشتر:
- گرمايش از حالا درحال تغيير دادن زمين است! – سايت ايرانيان مقيم انگلستان؛
- همه آنچه كه در باره «يك حقيقت ناخوشايند» مي‌توان خواند (به همراه نام نهادهاي علمي معتبري كه محتويات اين فيلم را تأييد كرده‌اند– ويكي پديا؛
- گرمايش زمين را متوقف كنيد!

نوشته شده توسط فرداد دولتشاهي در شنبه 28 مهر1386 ساعت 2:24 | لینک ثابت |

---

آمار نهايي حاضران در رستاخيز سبز منتشر شد

     به گزارش سايت blogactionday ، در مجموع صاحبان 20603 وبلاگ در اين حماسه‌ي سبز شركت كرده و 23327 پست از وبلاگشان را به اين موضوع مهم اختصاص دادند؛ پست‌هايي كه 14 ميليون و 631 هزار و 38 نفر بازديدكننده از سراسر جهان داشته‌اند.
     باز هم به همه‌ي هموطنان عزيزم كه در اين حركت گروهي مشاركت داشتند، تبريك مي‌گويم. به اميد روزهايي سبزتر در سال‌هاي آينده.

نوشته شده توسط فرداد دولتشاهي در پنجشنبه 26 مهر1386 ساعت 1:13 | لینک ثابت |

---

گزارش همشهري از رستاخيز سبز وبلاگستان